Wat een boom kan doen

Ik zat met een kind aan tafel in een groep. Zo’n moment waarop je denkt: we gaan gewoon even tekenen of kleuren. Niet groot. Niet bijzonder. Tot de stilte een uiting werd.

“Ik wil hier niet zijn”

Armen over elkaar. Keek weg. Een rug draaide naar me toe. Een zucht en stilte. En toen kwam het eruit:

“Ik wil hier vandaag niet zijn.” Niet boos. Niet hard. Meer zo’n zin die ergens tussendoor glipt, de lichaamstaal zei meer dan de woorden. Ik moest een beetje glimlachen vanbinnen om de duidelijke grens die ik gewoon even had te accepteren. Tegelijk was er bij mij een interne reactie, mmmm, wat ga ik nu doen. De discussie opzoeken of erboven gaan staan is mij vanuit vroeger bekend. Maar ik weet zo goed hoe dat niet werkt. En zo wil ik ook niet zijn en reageren. Maar dit zijn ook van die momenten dat dat voor mij een uitdaging is. Dus ik wachtte even voor ik reageerde.

Geen groot plan

Ik vind dit altijd zo ongemakkelijk, ik zie gedrag dat niet handig is, dat doet iets met mij en daarom wil ik het oplossen. Dit heeft meestal een tegenovergesteld effect. Vorige keer lukte het door samen te gaan tekenen. En juist vanochtend had ik mijn eigen fijne potloden in mijn etui in mijn tas gedaan. Dus ik vroeg wil je met mijn potloden tekenen? Ik heb ze vandaag speciaal meegenomen toen ik er vanochtend aan dacht en je hoopte te zien. Er werd over de schouder naar me gekeken. Dat was dan wel oké, als we dan samen gingen tekenen én net als de vorige keer een boomhut.

Ik moest beginnen met tekenen en startte met een boom. Al snel kreeg ik een reactie: Alleen…, je tekent veel te groot, net als vorige keer tekenen is dat we veel kleiner tekenden. Toch werden de wortels van mijn boom ingekleurd en de grote hoge stam kregen raampjes. Op de wortels ging het tekenen verder, ik legde mijn potlood neer. Het er niet willen zijn leek even vergeten, want toen ik vroeg even te stoppen, omdat we iets anders gingen doen was dan niet de bedoeling.

Iets kleins verandert

Vanuit mijn ooghoek zag dat er werd doorgetekend, nog even het gebouw aftekenen en niet willen stoppen. En toch na de laatste streep ruimden we snel de potloden op en gingen met de groep mee doen.

Na een poosje:

“Mag ik nog even verder gaan?”

Alsof het de normaalste vraag was. Alsof het een uur geleden niet fijn was, je niet met je rug naar me toe had gestaan en nog had gezegd dat je hier helemaal niet wilde zijn.

Samen tekenen

Er werd weer verder getekend, een zon, de regenboog, ramen in de flat. Dit keer wat groter. En ergens tussendoor ontstond er iets. Geen groot gesprek. Geen uitleg. Maar wel… contact.

Wat hier gebeurt

Wat ik zo mooi vind aan dit soort momenten, is dat er niks “hoeft”. Geen praten. Geen moeilijk vragen, Geen dingen die moeten, Geen oefening om emoties te reguleren. Geen gesprek over gedrag. Alleen iets doen. En daarin ontstaat dan een beweging.

Van:

• weg willen
  naar
• een beetje blijven en vertellen over thuis en wat er speelt in het leven.

Wat ik meeneem

Dit keer was tekenen een manier om veiligheid en verbinding te vergroten. Voor nu hielp tekenen een stapje in verbinding en delen, zien wat waar en hoe werd getekend en dat meenemen naar een volgende keer, kijken hoe dan de reactie is. Voor een volgende keer doen we iets heel anders om met Tekentaal een tekenopdracht of activiteit met verf te bedenken die volgende keer nog iets meer kan onthullen. Misschien weer klein, misschien na deze ervaring nog iets sneller. We gaan kijken wat er dan gebeurt.

Wat een kind eigenlijk laat zien

Kinderen zeggen soms:
“ik wil hier niet zijn”

Maar bedoelt het meestal niet persoonlijk als:
ik wil weg van jou

Soms bedoelen ze:

• ik weet even niet hoe ik met wat ik voel moet omgaan
• ik wil iets anders en het is nu te moeilijk om daar in mee te bewegen
• er gebeurt iets ik voel met niet fijn, maar geen idee wat het is

En dar kan al duidelijk worden in beelden. Dus fijne potloden met een goede tekenopdracht kan een zenuwstelsel kalmeren en een verbinding opbouwen. Om dit zelf te doen voor jezelf of in je werk hoef je geen kunstenaar te zijn. Iedereen kan tekenen.