Skip to main content

Een kind dat ontploft om iets kleins. Een puber die zich terugtrekt op zijn kamer. Een meisje dat overal grapjes over maakt. Of een jongen die bij iedere correctie in de weerstand schiet. We zijn als volwassenen best goed in het zien van gedrag en schatten in wat de gevolgen daarvan kunnen zijn. We zien wat een kind doet en wat er anders zou moeten wil het passen in de maatschappij.

Wat je aan de buitenkant ziet, vertelt niet altijd wat er aan de binnenkant gebeurt.

Anders kijken

Misschien is er thuis of op school, in de vriendengroep spanning of onduidelijkheid. Misschien heeft een kind geleerd dat het veiliger is om zichzelf aan te passen, de controle te houden of juist niemand dichtbij te laten komen. Van buitenaf zien we boosheid, druk gedrag of terugtrekken. Maar vanbinnen kan er onzekerheid, verdriet, angst of een groot verlangen naar veiligheid zitten.

Neem Sofie van 14 jaar die uit school thuiskomt en meteen boos reageert op je vraag hoe de dag was. De neiging is misschien om te zeggen: ‘Doe eens even normaal, ik vraag toch alleen hoe het was?’ Maar wat als je zegt: ‘Volgens mij was het een lange dag. Je hoeft niet meteen te vertellen hoe het was. Ik ben er straks ook nog.’ De vraag verandert daarmee: Wat zou erachter kunnen zitten? Wat heeft Sofie nodig? Dat vraagt nieuwsgierigheid. En soms ook het verdragen dat we niet meteen een antwoord hebben.

Jezus keek anders naar kinderen

In Marcus 10:13-16 lezen we de zo bekende tekst over hoe mensen kinderen bij Jezus brengen. De discipelen proberen hen tegen te houden, maar Jezus zegt: ‘Laat de kinderen bij Mij komen, houd ze niet tegen.’ Vervolgens neemt Hij de kinderen in zijn armen en zegent hen. Wat mij daarin raakt, is dat we nergens lezen dat Jezus de kinderen niet eerst vraagt om zich beter te gedragen of iets te bewijzen. Hij maakt ruimte voor hen. Hij ontvangt hen. Dat is een prachtig vertrekpunt voor hoe wij naar kinderen kijken en ruimte voor hun maken. Ieder kind is waardevol, geschapen naar Gods beeld (Genesis 1:27). Nog voordat een kind iets kan, doet of bereikt, mag het weten: ik ben geliefd en ik hoor erbij. Efeziërs 3:17 spreekt over geworteld en gegrond zijn in de liefde. Zoals een boom stevige wortels nodig heeft om te groeien, hebben kinderen liefde, steun en vertrouwen, en verbondenheid nodig om tot bloei te komen. Dat betekent niet dat alles zomaar goed is. Liefde en grenzen horen bij elkaar. Ook wanneer we gedrag corrigeren, willen we het kind laten voelen dat het als persoon niet wordt afgewezen.

Een veilige haven, ook als het stormt

Denk eens aan de vader uit de gelijkenis van de verloren zoon (Lucas 15:11-32). Zijn jongste zoon maakt keuzes die grote gevolgen hebben. Toch blijft de vader uitzien naar zijn terugkeer. Wanneer hij hem ziet aankomen, rent hij hem tegemoet en sluit hem in zijn armen. De vader doet niet alsof er niets gebeurd is. Maar hij laat de relatie niet afhangen van het gedrag van zijn zoon.

Liefdevolle duidelijkheid: je mag grenzen stellen en gedrag corrigeren, terwijl je tegelijkertijd laat merken dat je de steunende volwassene bent. Kevin heeft iets kapotgemaakt uit boosheid. Je kunt zeggen: ‘Ik vind het niet goed dat je dit doet. We gaan samen kijken hoe we het kunnen herstellen.’ En misschien voeg je eraan toe: ‘Ik zie dat je heel boos bent. Zullen we eerst even rustig worden?’ Het gedrag wordt niet goed gekeurd, maar het kind wordt ook niet afgewezen.

Een veilige haven is geen plek zonder grenzen, maar een plek waar je ook na een botsing weer mag thuiskomen.

Samen iets maken kan meer doen dan duizend woorden

Niet ieder kind kan vertellen wat er aan de hand is. Sommige kinderen weten het zelf niet eens. Vragen als ‘Wat voel je?’ kunnen dan behoorlijk ingewikkeld zijn. Ga samen tekenen, bakken, bouwen of kleien. Vraag bijvoorbeeld eens: ‘Welke kleur past bij jouw dag?’ Of teken samen een eiland: wie mag erop komen en wat heb je nodig om je er veilig te voelen? Creativiteit opent soms deuren die met woorden gesloten blijven. Tijdens het bakken ontstaat vanzelf een gesprekje. Aan de tafel wanneer je samen bezig bent mag een verhaal groeien zonder dat er meteen een antwoord hoeft te komen. Een tekening hoeft geen verborgen boodschap te bevatten die wij moeten ontcijferen. Het is vooral een uitnodiging tot ontmoeting. En soms is samen lachen, iets dat niet lukt en opnieuw beginnen al heel waardevol.

Een voedingsbodem waarin groei mogelijk is

In Psalm 1 wordt een mens vergeleken met een boom die geplant is aan stromend water en vrucht draagt op het juiste moment.  Wat een mooi beeld ook voor volwassen die het verschil kunnen maken voor kinderen en jongeren! Als volwassenen kunnen we een voedingsbodem met liefde, aandacht, veiligheid, grenzen en ruimte ‘bemesten’. Misschien is dat door na een botsing er bij het kind of jongere op terug te komen om het goed te maken. Een kinderwerker die onthoudt waar een kind van houdt. Of een oom die niet iets zegt over het gedrag, maar vooral benoemt wat er goed gaat.

Kleine momenten, die voor een kind een groot verschil kunnen maken. Misschien zit de kracht van een veilige haven zijn in de ervaring van veiligheid en geliefd zijn die een kind steeds opnieuw mag ervaren:

Ik word gezien. Ik hoor erbij. Ik mag opnieuw beginnen. Ik ben geliefd, ook als het moeilijk gaat.

Jezus laat ons zien dat kinderen niet aan de zijlijn horen. Hij nodigt ons uit om ruimte voor hen te maken, hen te ontvangen en tot zegen te zijn. Laten we proberen steeds nieuwsgieriger te worden naar het verhaal achter het gedrag. Want kinderen en jongeren hebben volwassenen nodig bij wie ze veilig genoeg zijn om te ontdekken wie ze mogen worden.

Wortelen in liefde en veiligheid. Groeien in vertrouwen en kleurrijk wortelen

Leave a Reply